Gradam Love Leabhar Gaeilge Leabhar Ficsin Gaeilge na Bliana

Shortlist 2026

Rúnaí an Aire

Rúnaí an Aire

By Brian Ó Tiomáin

Maireann Proinsias. státseirbhíseach, leis an uaigneas. Ní raibh éinne speisialta riamh aige ina shaol. Níl aon chairde aige sa Roinn agus oibríonn sé do bhainisteoir nach labhrann leis. Bhí cairdeas platónach aige tráth tríd an amhránaíocht ar an sean-nós le Tríona, úrlabhraí an fhreasúra ar chúrsaí Gaeilge. Tá ráite leis gan a bheith cairdiúil léi a thuilleadh bíodh is go réitíonn siad le chéile níos fearr anois ná riamh.

Tá an Roinn faoi bhrú ó aire úr uaillmhianach atá ag iarraidh polasaithe úra Gaeilge a fhorbairt. Nuair a chuireann Proinsias isteach ar phost mar Rúnaí an Aire, eisean a rogha, rud nach raibh éinne ag súil anois. Chruthódh sé neart trioblóid dó leis na státseirbhísigh shinsearacha dá roinnfeadh sé a smaointe faoi pholasaí Gaeilge leis an Aire. Ach sin í an chúis gur roghnaigh sí é. Agus mar a deir an tAire leis, d’fhéadfadh sé seo, agus rudaí eile, a bheith ina rún eatarthu.

**

This compelling novel draws readers into the often overlooked world of the civil service. Based on the author’s own experience, it explores the subtleties of bureaucracy, internal hierarchies, and the unspoken rules that govern life behind official doors. Through rich detail and sharp insight, it reveals how power is exercised not with spectacle, but through routine, restraint, and quiet manoeuvring. Rúnaí an Aire invites us to see the drama in the everyday, and the complexity behind even the most ordinary decisions.

About Brian Ó Tiomáin...

Is scríbhneoir dátheangach é Brian Ó Tiomáin a scríobhann go príomha i nGaeilge. Tá go leor duaiseanna Oireachtais bainte aige, ina measc duaiseanna do dhrámaí stáitse, drámaí raidió agus prós. Ach an oiread leis an bpríomhcharachtar san úrscéal Rúnaí an Aire, tá spéis mhór aige san amhránaíocht, go háirithe an amhránaíocht ar an sean-nós.

Chaith Brian 46 bliain ag obair sa státseirbhís ina measc cúig bliana i Roinn na Gaeltachta, roinn a bhfuil cosúlachtaí aige, má tá, leis an roinn atá léirithe san úrscéal.

Aonrú an duine dhaonna príomhthéama an úrscéil agus an tóir atá ag daoine ar theagmháil  le daoine eile. Cíorann Rúnaí an Aire an teannas a bhíonn ann idir airí sinsearacha rialtais agus státseirbhísigh shinsearacha. Is minic a bhíonn eolas ag an státseirbhís nach mbíonn ag an aire, a d’fhéadfadh sé/sí a usáid chun a leasa pholaitiúil féin. Tugann an t-úrscéal léargas ar an gcoimeádachas is dlúth agus inneach don státseirbhís shinsearach agus an cur i gcoinne a bhíonn ann in aghaidh aon chur chuige úr.

**

Brian Ó Tiomáin writes in Irish and English but primarily in Irish. He has won many Oireachtas Literary awards for prose and drama. Like the main character in this novel, he has a keen interest in traditional and sean-nós singing. He is a regular visitor to the Góilín singers’ club.

Brian worked as a civil servant in various government departments for forty six years including five years in Roinn na Gaeltachta – this department may or may not have served as a model for the department portrayed in his Rúnaí an Aire. The novel explores the tensions which exist between government ministers and senior civil servants who will likely hold information to which the minister is not privy. The novel also explores the innate conservatism of the senior civil service and the lack of ambition for change. The primary theme of the novel is that of loneliness and the search for human connection.

Other books shortlisted in this category...

Click on the books to read more

WHy NOT HAVE YOUR SAY?

Vote for your favourite books by following the link below & you could win €100 of National Book Tokens